Stadsverwarming: wat verandert er zonder cv-ketel?

Zit u op stadsverwarming, dan hangt er geen cv-ketel in huis maar een afleverset. Dat kastje neemt warmte af van het net en geeft die door aan uw eigen installatie en aan uw warm water. Er brandt niets, er is geen brander, geen rookgasafvoer en geen verbranding om te meten. Het onderhoud aan die set loopt in de regel via uw warmteleverancier, en daar hoort u dus ook te zijn met vragen over het kastje zelf. Wat wel van u blijft, is alles daarachter: de radiatoren, de vloerverwarming, de leidingen, het ontluchten en de verdeling van het water. Dat is geen restje. In veel woningen zit daar het grootste deel van het comfortprobleem.

Hoe groot dit in deze regio is

Leiden is op dit punt het buitenbeentje van de hele regio. Van de Leidse woningen is 20,9 procent aardgasvrij, en het warmtenet verschilt sterk per wijk: 91 procent in de Stevenshof, 50 procent in het Boerhaavedistrict, 42 procent rond het station, 36 procent in het Morsdistrict, 28 procent in de Merenwijk, 21 procent in Leiden-Noord en 8 procent in het Roodenburgerdistrict. In sommige buurten hangt dus achter vrijwel elke voordeur een afleverset en in andere vrijwel nergens.

In de omliggende plaatsen loopt het sterk uiteen. De Oegstgeester wijk De Kwaak is extreem met 80 procent stadsverwarming, het hoogste aandeel dat wij ergens in het werkgebied tegenkomen; voor de rest van Oegstgeest geeft CBS geen cijfer. Nootdorp zit op 29 procent, het grootste deel van Leiderdorp op 17 procent. In Voorschoten, Wassenaar, Katwijk, Noordwijk en de bollenstreek is het aandeel nul.

Dat verschil bepaalt wat voor werk er in een plaats te doen is. In Oegstgeest is een onderhoudsbeurt aan een ketel juist de uitzondering geworden, en gaat het gesprek vaker over de waterzijde en over inregelen op een lagere temperatuur.

Het warmtenet van de regio Leiden in cijfers

Het net had in 2025 10.283 aansluitingen voor kleinverbruik en 165 voor grootverbruik. Bij elkaar staat dat voor ongeveer 22.427 woningequivalenten. Dat laatste getal is groter dan het aantal aansluitingen, omdat een grootverbruikaansluiting bijvoorbeeld een heel appartementencomplex of een gebouw kan bedienen.

De warmte komt op dit moment vooral van de Stadcentrale Leiden, een warmtekrachtcentrale op aardgas. Sinds september 2024 wordt gebouwd aan warmtecentrale De Sleutel, die naar verwachting in de zomer van 2026 klaar is. In 2028 gaat het net aan op de hoofdleiding WarmtelinQ.

Voor u als bewoner verandert er aan de binnenkant van de woning niets door die bouw. Wat het wel betekent, is dat het net de komende jaren blijft bestaan en verder wordt uitgebreid, en dat een woning die er straks op aangesloten wordt, daar vandaag al op voorbereid kan worden.

Wie waarvoor verantwoordelijk is

De grens ligt bij de afleverset. Het net, de aansluiting en de set zelf zijn van de warmteleverancier, inclusief de warmtemeter en het onderhoud daaraan. Valt de set uit, geeft de meter iets vreemds aan of lekt er iets in dat kastje, dan belt u de leverancier, en niet ons.

Alles achter de set is uw installatie. Radiatoren, thermostaatkranen, de vloerverwarmingsverdeler, de leidingen door het huis en de kamerthermostaat. Daar doen wij wel werk aan, en daar zit ook precies waar mensen op stadsverwarming het vaakst over klagen.

Wij beloven geen werk aan de afleverset zelf. Dat is niet uit onwil maar omdat dat contractueel bij de leverancier hoort, en omdat u anders twee partijen aan hetzelfde kastje heeft zitten.

Wat er achter de set misgaat

Lucht in de radiatoren. Een installatie op stadsverwarming heeft net zo goed lucht in de kring als een installatie met een ketel, en lucht blijft in het hoogste punt hangen. Een radiator die bovenaan koud blijft terwijl hij onderaan warm is, is een klassieker die met een ontluchtingsronde is opgelost. Een bezoek daarvoor kost 99 euro exclusief btw.

Slechte verdeling. De radiator dicht bij de set wordt kokend, de slaapkamer aan de andere kant van de woning blijft lauw, dus draait u de aanvoer omhoog om die ene kamer warm te krijgen. Dat is precies wat waterzijdig inregelen oplost: het water eerlijk verdelen zodat de verste kamer ook meekomt. Dat kost vanaf 329 euro per woning exclusief btw.

Kranen en thermostaten die niet meer doen wat ze horen te doen. Thermostaatknoppen die jaren op dezelfde stand hebben gestaan zitten vast, en een kamerthermostaat op een verkeerd programma laat de set draaien op momenten dat niemand thuis is. Dat is klein werk met een groot effect op de rekening.

Waarom inregelen op een warmtenet extra telt

Een warmtenet werkt het beste als uw installatie de warmte goed afgeeft en het water voldoende afkoelt voordat het teruggaat. Een installatie die niet is ingeregeld heeft daar moeite mee: het water raast door de radiator die het dichtst bij zit en gaat nog warm weer weg, terwijl de verste kamer niets krijgt.

Dezelfde ingreep is ook het huiswerk voor later. Een woning die op lagere aanvoertemperatuur comfortabel blijft, is een woning die klaar is voor een warmtenetaansluiting of een warmtepomp. In Leiden, met 20,9 procent van de woningen al aardgasvrij en hele wijken op het net, is dat geen theoretische toekomst maar de richting waar de stad in beweegt.

In Nootdorp is dat beeld nog scherper: 29 procent stadsverwarming, 35 procent aardgasvrij en maar 62 procent gaswoningen. Daar is het werk allang verschoven van brander en warmtewisselaar naar de waterzijde.

Wat u zelf kunt nakijken

Loop de radiatoren langs met de verwarming aan en voel ze boven en onder. Boven koud en onder warm betekent lucht. Overal lauw terwijl een andere radiator kookt, betekent verdeling. Helemaal koud bij een openstaande kraan betekent meestal een vastzittende thermostaatknop of een afgesloten kring.

Kijk daarnaast naar uw kamerthermostaat. Een stooklijn of programma dat nooit is aangepast na een verbouwing of na het leggen van vloerverwarming, laat de installatie warmer draaien dan nodig. Dat kost u geld zonder dat u er iets voor terugkrijgt.

Kort samengevat

• Op stadsverwarming hangt er een afleverset in plaats van een ketel; ketelonderhoud vervalt.
• Onderhoud aan de set loopt via de warmteleverancier, alles achter de set is uw eigen installatie.
• In de Leidse wijken waar CBS het meet gaat dat over 8 tot 91 procent van de woningen, in de Oegstgeester wijk De Kwaak over 80 procent.
• Het net had in 2025 10.283 kleinverbruik- en 165 grootverbruikaansluitingen, samen circa 22.427 woningequivalenten.
• De warmte komt nu vooral van de Stadcentrale Leiden; De Sleutel is naar verwachting in de zomer van 2026 klaar.
• In 2028 gaat het net aan op de hoofdleiding WarmtelinQ.

De vraag die u zich op stadsverwarming moet stellen is niet hoe de set draait, maar of uw eigen installatie de geleverde warmte goed rondbrengt. Een koude slaapkamer en een kokende woonkamer zijn daar het bewijs van, en dat lost u op met ontluchten en met het eerlijk verdelen van het water. Bel voor de set uw leverancier; voor alles daarachter komen wij.