Wat levert waterzijdig inregelen op?

Waterzijdig inregelen verdeelt het water zo over de radiatoren dat elke kamer krijgt wat hij nodig heeft, ook de verste. Het gevolg is dat u de aanvoertemperatuur omlaag kunt zetten zonder dat het ergens kouder wordt, en een lagere aanvoertemperatuur betekent minder gas. Het kost vanaf 329 euro per woning exclusief btw. Of dat bedrag zich snel terugverdient, hangt vooral af van hoeveel radiatoren er hangen en hoeveel gas er sowieso doorheen gaat. In een ruime woning in Wassenaar of Voorschoten ligt dat heel anders dan in een klein appartement in Leiden, en dat zeggen wij liever vooraf.

Wat er misgaat als er niet is ingeregeld

Water zoekt de weg van de minste weerstand. De radiator die het dichtst bij de ketel hangt en op de kortste leiding zit, krijgt daardoor te veel, en de radiator in de achterste slaapkamer of op zolder te weinig. Die eerste radiator wordt kokend heet en geeft zijn water nog warm weer terug aan het toestel.

Wat u vervolgens doet is logisch en verkeerd tegelijk: u draait de aanvoertemperatuur op de ketel omhoog, tot ook die verste kamer warm wordt. Het hele huis draait nu op een hogere temperatuur om een probleem in een kamer op te lossen. Dat is precies waar het gas in verdwijnt.

Het herkenbare beeld: een woonkamer waar u de radiatorknop half dicht hebt gedraaid omdat het anders te warm wordt, en een slaapkamer waar de knop al jaren op vijf staat.

Wat er tijdens het inregelen gebeurt

Per radiator wordt uitgerekend hoeveel water er doorheen moet, op basis van de afmeting van de radiator en van de ruimte die hij moet verwarmen. Daarna wordt dat aan de voetventielen of de inregelbare thermostaatvoeten ingesteld, radiator voor radiator, en wordt er nagemeten aan de aanvoer- en retourzijde.

Bij vloerverwarming gaat het via de verdeler: per groep wordt de doorstroming ingesteld, afhankelijk van de lengte van de lus en het oppervlak dat eraan hangt. Dat is nauwkeuriger werk dan bij radiatoren, omdat de lussen onderling flink in lengte verschillen.

Daarna gaat de aanvoertemperatuur stap voor stap omlaag en wordt gekeken of het huis op de koudste dagen nog warm wordt. Het resultaat is een instelling die blijft staan, niet een knop die u maandelijks moet bijstellen.

Waar het het meest oplevert

De opbrengst schaalt mee met het gasverbruik. Wassenaar verstookt gemiddeld 1.244,9 kubieke meter per woning, het hoogste cijfer van het hele werkgebied, en Voorschoten 870. Elke procent die u daar op het verbruik wint, is 12,4 respectievelijk 8,7 kubieke meter gas per jaar.

Bij die twee plaatsen komt de reden voor dat hoge verbruik erbij: in beide is 97 procent van de woningen van voor 2000, het zijn ruime, vaak vrijstaande huizen met lange leidinglengtes en soms een tweede kring voor een aanbouw of een souterrain. Juist in zo'n installatie is het verschil tussen de dichtstbijzijnde en de verste radiator groot, en dus ook de winst van het eerlijk verdelen.

Ook de kustplaatsen komen in beeld: Noordwijk zit op 899,4 kubieke meter per woning en Katwijk op 764,5. En in de bollenstreek zit Hillegom op 802 en Voorhout op 785,3.

Waarom het in een klein appartement minder doet

Leiden verstookt gemiddeld 588,5 kubieke meter gas per woning, het laagste cijfer van het werkgebied, en 60,1 procent van de woningen is meergezins. In een appartement met vier of vijf radiatoren en korte leidingen is het onderlinge verschil in weerstand klein. Er valt dan simpelweg minder te verdelen.

Reken het even mee. Een procent op 588,5 kubieke meter is 5,9 kubieke meter per jaar, tegen 12,4 in Wassenaar. Bij dezelfde investering van 329 euro duurt de terugverdientijd in het appartement dus ruim twee keer zo lang.

Dat betekent niet dat het nooit zinvol is. Heeft u een bovenwoning waar de achterkamer nooit warm wordt en de voorkamer altijd te warm, dan koopt u met inregelen vooral comfort, en pas in de tweede plaats gas. Wij zeggen erbij wanneer een ontluchtingsronde van 99 euro waarschijnlijk hetzelfde probleem al oplost.

Het is ook voorbereiding op later

Een installatie die op lagere aanvoertemperatuur comfortabel blijft, is een installatie die geschikt is voor een warmtepomp of voor een aansluiting op een warmtenet. Die stap komt in dit gebied dichterbij dan in veel andere regio's: in Leiden is 20,9 procent van de woningen al aardgasvrij en hangt in de Stevenshof 91 procent aan het warmtenet.

Ook op een bestaande warmtenetaansluiting helpt het. Een goed ingeregelde installatie koelt het water verder af voordat het teruggaat naar het net, en dat is precies het gedrag waar zo'n systeem op is ontworpen. In de Oegstgeester wijk De Kwaak, met 80 procent stadsverwarming, is dit het meest gevraagde werk dat er nog aan de installatie te doen valt.

Zit er een warmtepomp of een hybride opstelling in uw plannen, laat dan eerst inregelen en daarna pas offreren. Een installatie die niet is ingeregeld leidt tot een te groot toestel, en dat is een dure manier om een verdelingsprobleem op te lossen.

Wanneer u het het beste laat doen

Het beste moment is vlak voor het stookseizoen, in september of oktober, want dan kan de instelling meteen op koude dagen getoetst worden. Het op een na beste moment is samen met een andere ingreep: bij het vervangen van de ketel, na het plaatsen van radiatoren of na een verbouwing waarbij er kamers bij zijn gekomen.

Doe het niet los van de rest. Een installatie vol lucht of met een expansievat zonder voordruk laat zich niet inregelen, want de metingen kloppen dan niet. Ontluchten en de druk op orde brengen gaan altijd voor, en dat is bij ons een bezoek van 99 euro exclusief btw.

Kort samengevat

• Inregelen kost vanaf 329 euro per woning exclusief btw en verdeelt het water eerlijk over de radiatoren.
• Het echte effect zit in de aanvoertemperatuur die daarna omlaag kan.
• De opbrengst schaalt met het gasverbruik: 12,4 kubieke meter per procent in Wassenaar tegen 5,9 in Leiden.
• In ruime woningen met lange leidingen is het verschil tussen dichtstbijzijnde en verste radiator het grootst.
• In een klein appartement koopt u vooral comfort; de terugverdientijd is er ruim twee keer zo lang.
• Ontluchten en de druk op orde brengen gaan altijd voor het inregelen uit.

De snelste test doet u zelf. Zet de verwarming aan, wacht een half uur en voel elke radiator. Zijn er die kokend zijn terwijl een andere lauw blijft, dan is er iets te verdelen. Zijn ze allemaal ongeveer gelijk en wordt elke kamer warm, dan levert inregelen bij u weinig op en zeggen wij dat gewoon.