Zo regelen wij een vrijstaande woning in Wassenaar waterzijdig in

Het uitgangspunt

Wat hier staat hebben wij volledig uitgewerkt om onze werkwijze te laten zien. Het is geen verslag van een uitgevoerde opdracht, want ons bedrijf is net van start. De woning: vrijstaand, ruim opgezet, achttien radiatoren over drie lagen, een bijgebouw dat aan dezelfde installatie hangt en een aanvoertemperatuur die vast op 80 graden staat omdat de kamers in de verste vleugel anders niet warm worden. Wassenaar is binnen ons hele werkgebied de uitschieter: 1.244,9 kubieke meter gas per jaar, het hoogste dat wij tegenkomen, bij een gemiddelde WOZ-waarde van 729.500 euro en 97,0 procent van de voorraad van voor 2000. Bij zulke verbruiken telt elke graad aanvoertemperatuur direct door, en het zijn hier koopwoningen, 57,4 procent, waarvan de eigenaar dat verbruik zelf betaalt.

Elke ruimte en elke radiator opmeten

Wij lopen de woning door en noteren per ruimte de afmetingen, het glasoppervlak, de gewenste temperatuur en het type radiator met hoogte, lengte en aantal platen. Daaruit volgt hoeveel warmte elke ruimte bij min tien graden buiten nodig heeft en hoeveel water er dus doorheen moet. In een woning van deze maat valt bijna altijd op dat de radiatoren rond de ketel royaal bemeten zijn en die in de verste vleugel krap. Dat is precies waarom het water daar niet vanzelf komt: het kiest de weg van de minste weerstand. Het bijgebouw nemen wij als aparte kring op, want daar liggen de langste leidingen.

De voetventielen inventariseren

Inregelen kan alleen als elke radiator een aansluiting heeft die je kunt voorinstellen. In een woning waar in de loop van de jaren aan is gebouwd, zit een mengelmoes: op de oudste radiatoren rechte voetventielen zonder voorinstelling, op de jongste een inregelbaar exemplaar. De rechte moeten eruit, en dat gebeurt per radiator met de installatie afgetapt tot onder dat niveau. Wij tellen vooraf hoeveel er vervangen moeten worden. Dat aantal is de post die de prijs van zo'n klus laat verschillen, dus die hoort u voordat wij beginnen.

Uitrekenen wat elke radiator moet krijgen

Uit de warmtevraag per ruimte en het gekozen temperatuurverschil tussen aanvoer en retour volgt de volumestroom per radiator in liters per uur. Die vertalen wij naar een voorinstelling op het ventiel volgens de tabel van de fabrikant. Een radiator aan het eind van een leiding van vijfentwintig meter naar het bijgebouw krijgt een andere stand dan een radiator drie meter van de verdeler, want de weerstand van de leiding telt mee in de som. In een woning met deze leidinglengtes is dat verschil groot genoeg om alles te laten mislukken als je het overslaat.

Instellen, een uur stoken en daarna meten

Elk ventiel gaat op zijn berekende stand en daarna zetten wij de installatie een uur vol aan het werk. Met een contactthermometer meten wij op elke radiator de aanvoer en de retour vlak bij de koppeling. Een radiator die goed doorstroomt laat daar ongeveer 15 graden verschil zien. Is dat verschil klein, dan gaat er te veel water doorheen; is het groot, dan te weinig. Op grond van die meting corrigeren wij de standen en meten wij nog een keer, want een tabel is een beginpunt en geen uitkomst.

De aanvoertemperatuur stap voor stap omlaag

Zodra het water eerlijk verdeeld is, kan de aanvoer naar beneden. Wij zetten hem eerst op 70 graden en laten dat een koude dag staan. Blijft elke ruimte op temperatuur, dan gaat hij naar 65. Daarbij stellen wij de weersafhankelijke regeling zo af dat de aanvoer meebeweegt met de buitentemperatuur, want een vaste stand is in oktober altijd te hoog. Bij een woning met massieve muren van voor 1940 gaan die stappen bewust langzaam, zodat het gebouw de tijd krijgt om te reageren.

Vastleggen wat er is ingesteld

Alle standen komen op een lijst met de radiator, de ruimte en de voorinstelling erbij, en die lijst hangt in de meterkast. Dat lijkt administratie, maar het is het tegenovergestelde: zonder die lijst raakt de eerste de beste die aan een ventiel draait de hele inregeling kwijt. De lijst is ook het startpunt als deze woning later een warmtepomp krijgt, want inregelen is daarvoor een voorwaarde. Dan is die stap al gedaan en hoeft er niet opnieuw te worden doorgemeten.

Wat dit oplevert

In dit voorbeeld haalt de verste slaapkamer bij min vijf graden buiten 20 graden, terwijl de aanvoertemperatuur van 80 naar 65 graden is gegaan. De retour zakt daarmee van rond de 65 naar rond de 45 graden, waardoor het toestel het grootste deel van het stookseizoen condenseert. De woonkamer schiet niet meer binnen een kwartier voorbij de thermostaatstand om daarna weer af te koelen, omdat de radiator daar nu een begrensde doorstroming heeft. Het bijgebouw komt mee zonder dat de pomp op de hoogste stand hoeft. Bij een Wassenaars gemiddelde van 1.244,9 kubieke meter per jaar zit de winst van zo'n ingreep in de tientallen kubieke meters, en het comfortverschil merkt de bewoner de eerste koude nacht al.

Doorlooptijd en prijs

Een woning met achttien radiatoren over drie lagen kost een hele dag, en als er veel voetventielen vervangen moeten worden anderhalve. Het narekenen van de standen doen wij vooraf, zodat de dag zelf aan meten en instellen opgaat en niet aan rekenwerk.

Waterzijdig inregelen begint bij 329 euro exclusief btw per woning. Moeten er voetventielen worden vervangen omdat er geen voorinstelling op zit, dan is dat materiaal en ramen wij dat op 25 tot 45 euro exclusief btw per radiator. Thermostaatknoppen die niet meer sluiten schatten wij op 12 tot 30 euro exclusief btw per stuk. Bij achttien radiatoren waarvan de helft een nieuw ventiel nodig heeft, komt daar dus een paar honderd euro aan materiaal bij, en die raming ligt op tafel voordat er iemand aan een ventiel draait. Blijkt bij het aftappen dat het water zwart terugkomt, dan is doorspoelen de logische eerste stap; dat gaat op offerte omdat het afhangt van het aantal radiatoren en de mate van vervuiling. Alle bedragen zijn exclusief btw en zijn vanafprijzen.

Dienst

Waterzijdig inregelen

Plaats

Wassenaar

Gebiedstype

Wassenaar, welgesteld

Status

Uitgewerkt voorbeeld, geen uitgevoerde opdracht